Abstract
The dynamics of the principle of universal suffrage are manifested in changes in the electorate and the catalogue of guarantees for exercising the right to vote. In the first case, there has been a gradual move away from censuses based on gender, education, wealth, race, religion, and profession. Today, this applies to citizenship, which does not apply in the case of elections to local government bodies, age, the automatic deprivation of voting rights of incapacitated persons, and full political rights. At the same time, the author points to the problem of the active right to vote in local elections for people who have more than one place of residence and who should be able to vote in each of them. In the second case, new guarantees of universal suffrage are constantly emerging. Today, it is no longer just a matter of the day or days of voting, but also a significantly larger number of polling stations (including special ones, e.g., in hospitals), assistance for voters with disabilities, and the possibility of voting abroad or on ships. Nowadays, it is also possible to vote by proxy and by post, and online voting (i-voting) is also becoming increasingly popular, although this is unlikely to be introduced in Poland any time soon.
References
Banaszak B. (1996). Prawo wyborcze obywateli, Wydawnictwo Sejmowe, s. 28
Banaszak B., Preisner A., (1992). Wprowadzenie do prawa konstytucyjnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 158
Bodnar A., (2010) Zmiana konstytucji jako konsekwencja wykonania wyroku ETPCz z 20.05.2010 r. w sprawie Alajos Kiss v. Węgry, Europejski Przegląd Sądowy, nr 10, s. 38 i n.
Borski M., (2012) Kilka uwag na temat procedury głosowania w nowym Kodeksie wyborczym, Roczniki Administracji i Prawa. Teoria i Praktyka, Tom: 1, Rok XII, s. 69-71
Buczkowski J., (1998). Podstawowe zasady prawa wyborczego III Rzeczpospolitej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1998, s. 119
Chruściak R., (1990). Ustrój polityczny Mongolskiej Republiki Ludowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 93-94
Cieślak T., (1953). Cenzus wykształcenia w prawie wyborczym, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. V., s. 162 i s. 167
Complak K., (1993). Ograniczenia prawa wybieralności i zgłaszania kandydatów do parlamentu w Ameryce Łacińskiej (Omówienie podstawowych aktów normatywnych), Przegląd Sejmowy, nr 2, s. 203 i n.
Complak K., (1994). Parlament we współczesnej Ameryce Łacińskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 45
Esmein A., (2013). Prawo konstytucyjne, tłum. W. Konopczyński i K. Lutostański, wyd. II popr. i uzup. wg wyd. VI oryginału, Wydawnictwo Sejmowe, reprint wydania z 1921, s. 279
Hermeliński W., (2025). Wybory korespondencyjne – wybrane zagadnienia. W; W kręgu problematyki wyborczej. Księga Pamiątkowa dedykowana Kazimierzowi Wojciechowi Czaplickiemu, red. K. Skotnicki, S. Zabłocki, Wydawnictwo Sejmowe, s. 67-74
Jaskiernia J., (1993). Równość praw wyborczych a ochrona mniejszości w USA, Państwo i Prawo, nr 10, s. 80-89
Kielin-Maziarz J., Skotnicki K., (2022). Wybory powszechne organów jednostek samorządu terytorialnego. W: System prawa samorządu terytorialnego. Ustrój samorządu terytorialnego, tom II, red. I. Lipowicz, Wolters-Kluwer, s. 155-156
Kisielewicz A., Uwaga 1 do art. 9, W: K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, s. 37-38
Kulczycki K., (1929). Nauka o państwie, Wydawnictwo Szkoły Nauk Politycznych, s. 154
Kurowski K., (2011). Prawa wyborcze osób niepełnosprawnych – zagadnienia teorii i praktyki, Studia Wyborcze, tom XI, s. 33
Makowski J., (1918). Zarys prawa wyborczego, Nakładem Księgarni F. Hoesicka, s. 12
Musiał-Karg M., (2024). Alternatywne metody głosowania w opiniach Polaków głosujących poza granicami państwa, Studia Politologiczne, vol 74., s. 135-136.
Paris D., (2025). The right to vote on non-resident citizens: not just how, but whether, Heildelberg Journal of International Law, nr 3, s. 681 i n.
Piłsudska A., (1989). Wspomnienia, Instytut Prasy i Wydawnictwo „Novum”, s. 248
Prélot M., Boulouis J., (1980). Institutions politique et droit constitutionnel, Précis Dalloz.
Rakowska A., (2007). Głosowanie przez pełnomocnika (uwagi krytyczne), Studia Wyborcze, tom IV, s. 74.
Rybski R., (2015). Konstytucyjny status osób ubezwłasnowolnionych, Wolers Kluwer, s. 135 i n.
Skoczylas D., (2025). Standardy bezpieczeństwa cyfrowego (polityka cyberbezpieczeństwa) procesu wyborczego – zagadnienia wybrane, W: Dylematy polskiego prawa wyborczego. Doświadczenia i postulaty, red. J. Ciapała, A. Pyrzyńska, C.H. Beck, s. 125-138;
Skotnicki K., (2010). Możliwość wykorzystania alternatywnych sposobów głosowania podczas wyborów samorządowych, [w:] Wybory i referenda lokalne. Aspekty prawne i politologiczne, pod red. A Steca i K. Małysa-Sulińskiej, Wolters Kluwer, s. 119-120.
Słownik Języka Polskiego (www.sjp.pwn.pl; data dostępu: 7.10.2020 r.)
Skotnicki K. (2000), Zasada powszechności wyborów. Zagadnienia teorii i praktyki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Stępniak K., (2025). E-voting – Święty Gral czy elektryczny widelec do spaghetti? O możliwych regulacjach głosowania elektronicznego w polskim prawie wyborczym w perspektywie prawnoporównawczej oraz konstytucyjnej, W: Dylematy polskiego prawa wyborczego. Doświadczenia i postulaty, red. J. Ciapała, A. Pyrzyńska, C.H. Beck, s. 151-161.
Szymczak T., (1988). Ustrój europejskich państw socjalistycznych, wyd. II zmienione i uzupełnione, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 56 i s. 217-218
Szyszkowski W., (1967). Amerykański system wyborczy (wybory prezydenta i wybory do Kongresu), [w:] Zagadnienia współczesnego prawa państwowego. Materiały VII Ogólnopolskiej Sesji Naukowej Katedr Prawa Państwowego 21-22 maja 1965 r., Wrocław, s. 122;
Tuleja P., (2019). Uwaga 1 do art. 16, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. naukowa P. Tuleja, Wolters Kluwer, s. 75
Waszak M., Zbieranek J., (2010). Propozycja obniżenia wieku czynnego prawa wyborczego do lat 16. Wybrane zagadnienia, Instytut Spraw Publicznych, s. 9
Wąsik D., (2014). Zakres penalizacji wybranych czynów zabronionych w polskim Kodeksie wyborczym, W: Wyzwania współczesnego prawa wyborczego, red. A. Pyrzyńska, P. Raźnym, J. Wojciechowska, R. Zych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 232
Wilk B., (2025). Dylematy i wyzwania cyfryzacji procedury wyborczej, W: Dylematy polskiego prawa wyborczego. Doświadczenia i postulaty, red. J. Ciapała, A. Pyrzyńska, C.H. Beck, s. 139-149
Zbieranek J. (red.), (2014). Europejskie wybory młodych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 67 i 79
Zych R., Instytucja głosowania w wyborach na statkach morskich w prawie polskim i obcym, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2024.
Żukowski A., (2023). Obniżanie czynnego prawa wyborczego we współczesnym świecie, [w:] Zagadnienia prawa konstytucyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Krzysztofowi Skotnickiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, tom 2, red. A. Domańska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 346-347.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2005 r., K 18/04, OTK-A 2005 nr 5, poz. 49, pkt 18
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., K 9/11, OTK-A 2011 nr 6, poz. 61, pkt 3, pkt 5 i pkt 6
www.bs.sejm.gov.pl/F?func=direct&doc_number=000030488 . Accessed:
https://www.earchiwumkpn.pl/dokumenty_kpn/projekt_konstytucji_1993.pdf ; Accessed: 20.11.2025
https://prezydent2025.pkw.gov.pl/prezydent2025/pl/2/wynik/pl . Accessed: 12.11.2025
https://wiadomosci.wp.pl/ukraincy-chcieliby-miec-poslow-w-sejmie-wiele-zalezy-od-prezydenta-karola-nawrockiego-7207977941683072a . Accessed: 06.10.2025
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie udziału w niektórych wyborach przez obywateli jednego Państwa zamieszkujących na terytorium drugiego Państwa, podpisaną w Warszawie 29 maja 2020 r., Dz. U. 2023 r., poz. 237
Ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365, 288,875, 1086
Ustawa z 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Dz.U. 2024 poz. 1572
Ustawa z 22 grudnia 1960 r. o uzupełnieniu i zmianie niektórych przepisów prawa wyborczego, Dz. U. z 1960 r. nr 57, poz. 323
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Krzysztof Skotnicki